Hurdanızın hangi metal olduğunu bilmek, ne kadar edeceğini tahmin etmenin ilk adımıdır. Laboratuvara gerek yok: bir mıknatıs, iyi bir ışık ve elinizdeki parçanın ağırlığı çoğu durumda yeterli.
1. Mıknatıs testi
Yanınızda bir buzdolabı mıknatısı taşıyın. Demir, çelik ve 430 kalite krom mıknatısa yapışır. Bakır, sarı (pirinç), kızıl, bronz, alüminyum, kurşun, çinko ve 304/316 kalite paslanmaz krom yapışmaz. (304 krom, bükülmüş veya işlenmiş yerlerinde hafifçe tutabilir.) Mıknatısa yapışan bir parça bakır ya da sarı gibi görünüyorsa büyük ihtimalle kaplamalı demirdir.
2. Renk
- Bakır: kırmızımsı turuncu; zamanla kahverengiye, nemde yeşile döner.
- Sarı (pirinç): altın sarısı.
- Kızıl ve bronz: bakırdan daha koyu, kahverengiye çalan kırmızı.
- Alüminyum: mat gümüşi beyaz.
- Paslanmaz krom: parlak gümüş.
- Kurşun: koyu gri, yumuşak; tırnakla bile iz bırakılabilir.
Yüzey boyalı veya kirliyse bir köşeyi eğeyle hafifçe kazıyın; altındaki rengi görürsünüz.
3. Ağırlık
Metallerin yoğunlukları çok farklıdır; aynı büyüklükteki parçalar elde bambaşka hissettirir. Alüminyum yaklaşık 2,7 g/cm³ ile hafiftir. Demir yaklaşık 7,9, bakır yaklaşık 9,0, kurşun ise yaklaşık 11,3 g/cm³'tür. Gümüş renkli ama beklenmedik derecede hafif bir parça büyük ihtimalle alüminyumdur.
Hızlı karşılaştırma tablosu
| Malzeme | Mıknatıs | Görünüş | Alış fiyatı (kg) |
|---|---|---|---|
| Bakır (soyma) | Yapışmaz | Kırmızımsı turuncu | 677,02 TL |
| Sarı (Araiş Ms-70) | Yapışmaz | Altın sarısı | 481,44 TL |
| Kızıl (Rg5) | Yapışmaz | Koyu kırmızı-kahve | 571,71 TL |
| Alüminyum profil | Yapışmaz | Mat gümüşi, hafif | 120,36 TL |
| Krom 316 | Yapışmaz | Parlak gümüş | 110,33 TL |
| Krom 304 | Yapışmaz* | Parlak gümüş | 60,18 TL |
| Krom 430 | Yapışır | Parlak gümüş | 20,06 TL |
| Kurşun | Yapışmaz | Koyu gri, çok ağır | 78,23 TL |
| Demir (karışık) | Yapışır | Gri, paslı | 13,04 TL |
* Bükülmüş yerlerde hafif tutabilir. Fiyatlar piyasaya göre değişir; en güncel fiyatlar için güncel fiyat listemize bakın.
Sarı (pirinç) kodları ne anlama geliyor?
Ms-70, Ms-63, Ms-58 gibi kodlardaki sayı, alaşımdaki yaklaşık bakır yüzdesini gösterir. Ms-70'te bakır oranı daha yüksek olduğu için fiyatı da daha yüksektir: bugün Araiş Sarı Ms-70 481,44 TL, Çubuk Talaşı Ms58 391,17 TL.
Krom neden kaliteye göre bu kadar farklı?
316 kalite paslanmaz çelik, 304'e göre daha fazla nikel ve ayrıca molibden içerir; 430 kalite ise nikel içermez ve mıknatısa yapışır. Fiyat farkı büyük ölçüde bu alaşım elementlerinden gelir. Tezgâh, evye ve mutfak ekipmanları genellikle 304'tür; emin değilseniz mıknatısla başlayın, gerisini tartımda birlikte belirleriz.
Alüminyumda fiyatı ne belirler?
Alüminyumda da temizlik ve alaşım belirleyicidir. Boyasız profil, jant ve tel genelde daha yüksek; boyalı, kaplamalı veya içinde demir/plastik bulunan parçalar daha düşük fiyatlanır. Bugün örneğin Jant Alüminyum 140,42 TL, Kutu Alüminyum 90,27 TL. Bakır borulu alüminyum klima peteklerini ayrı tutun; onlar kendi fiyatından alınır.
Emin değilseniz
Parçanın fotoğrafını, mümkünse mıknatıs testini ve kazınmış yüzeyini çekip WhatsApp'tan gönderin. Hangi sınıfa girdiğini ve yaklaşık fiyatını söyleyelim.
